W praktyce zdarza się – i to całkiem często – że pomimo wyroku sądu zasądzającego alimenty, osoba zobowiązana do ich płacenia nie realizuje tego obowiązku. W takiej sytuacji, jako wierzyciel lub jego przedstawiciel ustawowy, nie pozostajesz jednak bezbronny. Przeciwnie – prawo wyposaża Cię w szereg instrumentów, których wykorzystanie może doprowadzić do zaspokojenia wierzytelności przez dłużnika alimentacyjnego.
Skierowanie sprawy do komornika
Pierwszym krokiem, który powinieneś podjąć, gdy dłużnik nie płaci alimentów, jest skierowanie do komornika wniosku o wszczęcie egzekucji.
W ramach prowadzonej egzekucji, komornik może przykładowo zająć:
wynagrodzenie dłużnika z tytułu umowy o pracę,
wierzytelności przysługujące dłużnikowi od innych podmiotów (m.in. z tytułu umów cywilnoprawnych),
środki zgromadzone przez dłużnika na należącym do niego rachunku bankowym
przysługujące dłużnikowi wierzytelności z Urzędu Skarbowego (np. zwrot nadpłaty podatku),
ruchomości dłużnika (np. jego samochód),
nieruchomości.
Ponadto, w toku postępowania egzekucyjnego, komornik może podjąć szereg czynności mających na celu ustalenie majątku dłużnika – przykładowo, za pomocą zapytań kierowanych do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Urzędu Skarbowego, czy też Urzędu Pracy, komornik może uzyskać informacje na temat źródeł z jakich dłużnik uzyskuje dochody. Komornik ma też dostęp do takich systemów jak:
OGNIVO, dzięki któremu może uzyskać informacje na temat posiadanych przez dłużnika kont bankowych,
CEPiK (Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców), tj. system pozwalający dowiedzieć się, czy dłużnik posiada pojazdy, z których można prowadzić egzekucję,
Podsystem Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych, za pomocą którego komornik może ustalić, czy dłużnik jest właścicielem nieruchomości, z których może być prowadzona egzekucja.
Jako wierzyciel alimentacyjny, nie musisz przejmować się kosztami egzekucji – jesteś zwolniony z obowiązku ich ponoszenia.
Pamiętaj! Jeśli chcesz zwiększyć szanse na skuteczne prowadzenie egzekucji, poinformuj komornika o majątku, który zgodnie z Twoją wiedzą posiada dłużnik, a także o wszelkich wierzytelnościach, które mogą mu przysługiwać. Dodatkowo, w trakcie postępowania egzekucyjnego wykaż się aktywnością – składaj u komornika wnioski o podjęcie konkretnych, wskazanych przez Ciebie czynności. Jeśli okaże się, że dłużnik posiada jakieś nieruchomość i jest to uzasadnione wysokością zaległych alimentów – rozważ złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji z nieruchomości.
Przestępstwo niealimentacji – podjęcie kroków na drodze karnej
Uchylanie się od wykonania obowiązku alimentacyjnego jest przestępstwem. Zgodnie z art. 209 Kodeksu karnego, odpowiedzialności karnej podlegać może dłużnik alimentacyjny, jeżeli łączna wysokość powstałych zaległości stanowi równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. Za popełnienie przestępstwa niealimentacji grozi kara grzywny, kara ograniczenia wolności albo kara pozbawienia wolności do roku. W przypadku zaś, gdy dłużnik alimentacyjny poprzez uchylanie się od wykonania obowiązku alimentacyjnego naraża wierzyciela na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, zagrożenie karne wzrasta do dwóch lat pozbawienia wolności.
Przestępstwo niealimentacji należy do przestępstw wnioskowych – oznacza to, że zainicjowanie ścigania przedmiotowego przestępstwa wymaga co do zasady złożenia do prokuratury wniosku przez uprawnioną osobę (tj. przez pokrzywdzonego, organ pomocy społecznej lub organ podejmujący działania wobec dłużnika alimentacyjnego – wójta, burmistrza, lub prezydenta miasta właściwego ze względu na miejsce zamieszania dłużnika alimentacyjnego). W wypadku zaś, gdy przyznano Ci odpowiednie świadczenia rodzinne albo świadczenia pieniężne wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie tego przestępstwa odbywa się z urzędu, bez konieczności składania wniosku.
Dłużnik alimentacyjny może uniknąć odpowiedzialności karnej, jeśli w odpowiednim czasie (nie później niż w terminie 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego) uiści na Twoją rzecz zaległe alimenty w całości.
Z uwagi na karę, z jaką wiąże się popełnienie przestępstwa niealimentacji, złożenie wniosku o ściganie tego przestępstwa może skutecznie zmotywować dłużnika do zapłaty zaległych alimentów.
Zwrócenie się o pomoc do gminy
Jako osoba uprawniona do alimentów lub jej przedstawiciel ustawowy, możesz zwrócić się odpowiednio do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta w którym mieszkasz, z wnioskiem o podjęcie działań wobec dłużnika alimentacyjnego. Do wniosku należy dołączyć zaświadczenie od komornika o bezskuteczności egzekucji, wraz z informacją o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o podjętych działaniach w celu wyegzekwowania zasądzonych alimentów.
Pierwszą czynnością podejmowaną przez odpowiedni organ gminy, jest wezwanie dłużnika alimentacyjnego w celu przeprowadzenia z nim wywiadu alimentacyjnego i odebrania oświadczeń majątkowych, w celu uzyskania informacji na temat sytuacji rodzinnej, dochodowej i zawodowej dłużnika alimentacyjnego, a ponadto jego stanu zdrowia i przyczyn niełożenia na utrzymanie wierzyciela alimentacyjnego.
W zależności od tego, jak potoczy się prowadzone przez gminę postępowanie, w jego toku będzie ona mogła:
zobowiązać dłużnika alimentacyjnego do rejestracji w odpowiednim powiatowym urzędzie pracy,
poinformować powiatowy urząd pracy o potrzebie aktywizacji zawodowej dłużnika,
wszcząć postępowanie w sprawie uznania dłużnika za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych,
złożyć do starosty wniosek o zatrzymanie prawa jazdy dłużnika alimentacyjnego,
złożyć do prokuratury wniosek o ściganie dłużnika za przestępstwo niealimentacji,
wytoczyć w Twoim imieniu stosowne powództwo,
przekazać do biura informacji gospodarczej informację gospodarczą o zobowiązaniach dłużnika alimentacyjnego,
zamieścić w Krajowym Rejestrze Zadłużonych informacje dotyczące dłużnika.
Fundusz alimentacyjny
Fundusz alimentacyjny stanowi system wspierania środkami finansowymi z budżetu państwa osób uprawnionych do alimentów, które nie uzyskują ich od osoby obowiązanej do świadczeń,
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł.
Aby uzyskać środki z funduszu alimentacyjnego należy spełnić szereg wymogów, wymienionych w ustawie z dnia 7 września 2007 roku o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. z dnia 28 kwietnia 2022 r. Dz.U. z 2022 r. poz. 1205). Do najważniejszych ograniczeń należą:
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują tylko osobom które nie ukończyły jeszcze 18 roku życia, chyba że uczą się jeszcze w szkole lub szkole wyższej – wówczas świadczenie takie przysługuje do ukończenia 25 roku życia. Z kolei w przypadku posiadania przez osobę uprawnioną do alimentów orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują bezterminowo – bez względu na wiek.
Istnieje próg dochodowy – świadczenie z funduszu w pełnej wysokości należy się jedynie wówczas, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 900 zł.
W przypadku, gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę przekracza kwotę 900 zł, możesz ubiegać się o świadczenie z funduszu alimentacyjnego w kwocie stanowiącej różnicę, pomiędzy przysługującą kwotą świadczenia z funduszu, a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę.
Świadczenie nie przysługuje, jeżeli:
kwota wyliczona w sposób wskazany w pkt 3) jest niższa niż 100 zł.
osoba uprawniona została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej,
osoba uprawniona zawarła związek małżeński.
W celu uzyskania świadczenia, należy złożyć wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.
Poprowadzimy Twoją sprawę
Kontakt
Kancelaria DURAY pomoże Ci w wyegzekwowaniu zaległych i bieżących alimentów od dłużnika alimentacyjnego lub w uzyskaniu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, a także poprowadzi w Twoim imieniu sprawę dotyczącą popełnienia przestępstwa niealimentacji. W celu umówienia spotkania, skorzystaj z formularza kontaktowego, dostępnego pod poniższym linkiem.
